Γιατί χρειάζεται η Σχολή

Η Ελλάδα αντιμετωπίζει οξεία έλλειψη πετρομαστόρων ενώ διαθέτει 882 κηρυγμένους παραδοσιακούς οικισμούς, χιλιάδες μνημεία, γέφυρες, εκκλησίες και κρήνες που χρειάζονται αποκατάσταση. Παράλληλα, η πέτρα αποτελεί βιώσιμο δομικό υλικό — ανακυκλώσιμο, επαναχρησιμοποιήσιμο χωρίς επεξεργασία, με ελάχιστο ανθρακικό αποτύπωμα χάρη στα αμέτρητα μικρά λατομεία γύρω από τους ελληνικούς οικισμούς.

Δύο τοπικά παραρτήματα

Η σχολή θα είναι εθνικής εμβέλειας αλλά θα υλοποιηθεί μέσα από δύο τοπικά παραρτήματα σε Λαγκάδια Πελοποννήσου και Πεντάλοφο Δυτικής Μακεδονίας. Οι τοποθεσίες δεν επιλέχθηκαν τυχαία αλλά πληρούν τρία απαραίτητα κριτήρια:

Ιστορική Παράδοση

Τεκμηριωμένη παράδοση στη λιθοδομή που χρονολογείται αιώνες πίσω, με αναγνωρισμένες τοπικές σχολές μαστόρων και διακριτή αρχιτεκτονική ταυτότητα.

Καλύπτεται από Λαγκαδινή και Ζουπανιώτικη σχολή — αμφότερες εγγεγραμμένες στο Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς.

Ζωντανή Τέχνη

Ενεργοί μάστορες που ασκούν σήμερα την τέχνη — η γνώση δεν έχει χαθεί και μπορεί να μεταδοθεί άμεσα από στόμα σε στόμα, από χέρι σε χέρι.

Ενεργοί μάστορες σε Λαγκάδια και Πεντάλοφο, με συμμετοχή στα ετήσια Εργαστήρια από το 2014.

Ενεργή Κοινότητα

Τοπική κοινότητα που στηρίζει και συμμετέχει στην πρωτοβουλία — απαραίτητη προϋπόθεση για να ριζώσει ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα στον τόπο του.

Οι τοπικές κοινότητες στηρίζουν έμπρακτα το εγχείρημα.
Πελοπόννησος · Δήμος Γορτυνίας

Λαγκάδια Αρκαδίας

Ιστορική κοιτίδα της Λαγκαδινής μαστορικής τέχνης. Εδώ διεξάγονται τα ετήσια Εργαστήρια από το 2014 και θα στεγαστεί το Κέντρο Παραδοσιακής Αρχιτεκτονικής στο Ρηγοπουλέικο.

Τοπικός εταίρος: Σύλλογος Λαγκαδινών · Σύλλογος Νέων Λαγκαδίων · Σύλλογος Γυναικών «Τρισευγένη»
Δυτική Μακεδονία · Δήμος Βοΐου

Πεντάλοφος Κοζάνης

Κοιτίδα της Ζουπανιώτικης τέχνης της πέτρας, ένα από τα σημαντικότερα μαστοροχώρια της ευρύτερης περιοχής Πίνδου-Δυτικής Μακεδονίας με ζωντανή τεχνογνωσία στη λατόμευση, λιθοξοϊκή και λιθοδομή.

Τοπικός εταίρος: Πολιτιστικός Σύλλογος Πενταλόφου
Δείτε τα Δελτία στο Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς

Τι θα προσφέρει η Σχολή

Η σχολή θα λειτουργήσει ως σχολή μαθητείας επαγγελματικής κατάρτισης, εκδίδοντας πιστοποιημένο δίπλωμα τεχνίτη λιθοδομής. Το πρόγραμμα σπουδών θα αναπτυχθεί στο πλαίσιο της Προγραμματικής Συμφωνίας και θα περιλαμβάνει θεωρητική κατάρτιση, πρακτική εξάσκηση σε πραγματικά εργοτάξια αποκατάστασης, καθώς και ψηφιακό εκπαιδευτικό υλικό μέσω ανοιχτής βιβλιοθήκης.

Η σχολή δεν θα παρέχει μόνο τεχνικές δεξιότητες αλλά θα εκπαιδεύει τους αποφοίτους στις αρχές της παραδοσιακής αρχιτεκτονικής, τη βιώσιμη χρήση τοπικών υλικών και τη διατήρηση του αρχιτεκτονικού χαρακτήρα των παραδοσιακών οικισμών.

Ιστορικό — Πώς φτάσαμε ως εδώ

Σεπτέμβριος 2028 (στόχος)
Στόχος έναρξης λειτουργίας της Σχολής — υποδοχή των πρώτων σπουδαστών.
Σεπτέμβριος 2027 (στόχος)
Στόχος θεσμικής ίδρυσης της Σχολής — ολοκλήρωση δομής, προγράμματος σπουδών, εκπαιδευτικού υλικού και πρώτης φάσης ψηφιακής βιβλιοθήκης.
Καλοκαίρι 2026
Στο πλαίσιο του 8ου Εργαστηρίου στα Λαγκάδια, σχεδιάζεται διεθνής επιστημονική συνάντηση με προσκεκλημένους ακαδημαϊκούς, αρχιτέκτονες και ειδικούς από την Ελλάδα, την Ευρώπη και τις Η.Π.Α., αφιερωμένη στην εκπαίδευση στην παραδοσιακή λιθοδομή και στη μετάβαση από το εργαστήριο στη Σχολή.
Καλοκαίρι 2025
Στο πλαίσιο του 7ου Εργαστηρίου στα Λαγκάδια, πραγματοποιείται η εκδήλωση «Σχολές για την Τέχνη της Πέτρας Σήμερα: Ιστορικές Καταβολές και Συνέχειες για το Μέλλον», με τη συμμετοχή αξιωματούχων, ακαδημαϊκών, μαστόρων και διεθνών εμπειρογνωμόνων. Δημόσιες δηλώσεις αναγνωρίζουν τη συμβολή των Ανθέων της Πέτρας.
Μάρτιος 2025
Υπογραφή Προγραμματικής Συμφωνίας 24 μηνών μεταξύ Υπουργείου Πολιτισμού, Περιφέρειας Πελοποννήσου και Περιφέρειας Δυτικής Μακεδονίας για τη χρηματοδότηση δομής, προγράμματος σπουδών, εκπαιδευτικού υλικού και ψηφιακής βιβλιοθήκης.
Μάιος 2024
Η Υπουργός Πολιτισμού ανακοινώνει δημοσίως τη σύσταση δύο σχολών μαθητείας πετρομαστοριάς σε Πεντάλοφο και Λαγκάδια, πλαισιώνοντάς τες ως μέρος της διαφύλαξης της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς και τονίζοντας τις σοβαρές επαγγελματικές προοπτικές.

Ο ρόλος των Ανθέων της Πέτρας

Τα Άνθη της Πέτρας δεν είναι απλώς υποστηρικτής αυτής της πρωτοβουλίας — είναι η πρωτοβουλία αυτή καθαυτή. Από τα ετήσια εργαστήρια στα Λαγκάδια, που λειτούργησαν ως πεδίο δοκιμής εκπαιδευτικών μεθόδων, μέχρι τις θεσμικές σχέσεις με το Υπουργείο Πολιτισμού που οδήγησαν στην Προγραμματική Συμφωνία, η πορεία προς τη σχολή χτίστηκε βήμα-βήμα μέσα από μια δεκαετία πρακτικής δουλειάς.

Η ανάθεση τριών ρόλων στα Άνθη της Πέτρας — σχεδιασμός δομής, ανάπτυξη προγράμματος σπουδών, παραγωγή εκπαιδευτικού υλικού — αντικατοπτρίζει τη σχέση εμπιστοσύνης που έχει αναπτυχθεί με τους θεσμικούς φορείς.

Δομή της Σχολής

Προσχέδιο · υπό διαμόρφωση

Η ακόλουθη παρουσίαση αποτυπώνει την τρέχουσα πρόταση δομής που εκπονείται στο πλαίσιο της Προγραμματικής Συμφωνίας — κατ' αναλογία της Ανώτερης Σχολής Καλών Τεχνών Μαρμαροτεχνίας Πανόρμου Τήνου (Ν. 5179/2025). Τα στοιχεία τελούν υπό θεσμική έγκριση και ενδέχεται να τροποποιηθούν.

Επίπεδο
Επίπεδο 5
Εθνικό Πλαίσιο Προσόντων (ΕΠΠ)
Διάρκεια
2 + 1 έτη
4 εξάμηνα φοίτησης + 1 έτος πρακτικής
Φόρτος
180 ECTS
120 σπουδών + 60 πρακτικής άσκησης
Εισακτέοι
20 / έτος
ανά Τοπική Ακαδημία Πέτρας

Τίτλος & πιστοποίηση

Επαγγελματικός Τίτλος Πιστοποιημένος Μάστορας ΠέτραςCertified Master Craftsman in Stone Masonry
Τίτλος Σπουδών Δίπλωμα Ανώτερης Εκπαίδευσης στην Τέχνη της ΠέτραςDiploma of Higher Education in the Art of Stone Masonry
Μητρώο Εθνικό Μητρώο Πιστοποιημένων Μαστόρων Πέτραςμε ανανέωση ανά 5ετία βάσει portfolio έργων
Φοίτηση Δωρεάν, με αμειβόμενη πρακτικήαπορρόφηση μέσω Europass

Διοικητικό σχήμα

Η Σχολή συγκροτείται από πολλαπλές Τοπικές Ακαδημίες Πέτρας (ΤΑΠ). Κατά την ίδρυση: ΤΑΠ Πενταλόφου Κοζάνης και ΤΑΠ Λαγκαδίων Γορτυνίας. Σε κεντρικό επίπεδο: Γενικός Διευθυντής και διδάσκοντες θεωρίας. Σε τοπικό επίπεδο: Τοπικός Διευθυντής, γραμματεία, διδάσκοντες πρακτικής (τοπικοί μάστορες) και τεχνικό προσωπικό.

7μελής Διοικούσα Επιτροπή: Γενικός Διευθυντής · 2 Τοπικοί Διευθυντές · Εκπρόσωπος ΔΙΝΕΠΟΚ/ΥΠΠΟ · 2 εκπρόσωποι Περιφερειών (Δυτ. Μακεδονίας & Πελοποννήσου) · Εκπρόσωπος Συνδέσμου Εργοληπτών.

Σημείωση: Η τελική μορφή θα οριστικοποιηθεί με την υπογραφή του ιδρυτικού νόμου. Πλήρης παρουσίαση δομής, ορισμών προσωπικού και χρηματοδοτικού επιμερισμού (ΥΠΠΟ / Περιφέρεια / Δήμος) θα δημοσιευθεί με την ολοκλήρωση της θεσμικής διαβούλευσης.

Πρόγραμμα Σπουδών

Προσχέδιο · υπό διαμόρφωση

Το πρόγραμμα διαρθρώνεται σε τέσσερα εξάμηνα πλαισιωμένα από ένα έτος υποχρεωτικής πρακτικής. Η αναλογία πρακτικής προς θεωρία είναι ≈ 85% / 15%, αντανακλώντας ότι η τέχνη της πέτρας μαθαίνεται πρωτίστως μέσα από τη δείξη, τη μίμηση και την επανάληψη. Οι παρακάτω τίτλοι μαθημάτων είναι ενδεικτικοί.

Α' Εξάμηνο 30 ECTS · ~430 ώρες
Βασικές Δεξιότητες
  • ΠΞερολιθία Ι — βασικές αρχές, ισορροπία, αγροτικές κατασκευές
  • ΠΛιθοξοϊκή Ι — λάξευση, εργαλεία, σημάδεμα
  • ΘΙστορία Ι — μάστορες, μπουλούκια, έργα
  • ΘΓεωμετρία Ι · Οικοδομική Ι
  • ΘΕπαγγελματικές Πρακτικές Ι — ασφάλεια, ταυτότητα
Β' Εξάμηνο 30 ECTS · ~420 ώρες
Εμβάθυνση & Εισαγωγή στη Λιθοδομή
  • ΠΞερολιθία ΙΙ — μορφές αστοχίας, λιθοληψία
  • ΠΛιθοξοϊκή ΙΙ — ανάγλυφα, επιγραφές
  • ΠΛιθοδομές Ι — δόμηση με κονίαμα, γωνίες, ανοίγματα
  • ΘΤυπολογία & Μορφολογία Ι
  • ΘΓεωμετρία ΙΙ · Στατική Ι
Γ' Εξάμηνο 30 ECTS · ~420 ώρες
Προχωρημένες Κατασκευές
  • ΠΛιθοξοϊκή ΙΙΙ — στερεοτομία, CNC, υδροκοπή
  • ΠΛιθοδομές ΙΙ — καμάρες, θόλοι, τζάκια, καμινάδες
  • ΘΤυπολογία & Μορφολογία ΙΙ — γέφυρες, εκκλησίες
  • ΘΣτερεοτομία · Στατική ΙΙ
  • ΘΕπαγγελματικές Πρακτικές ΙΙ — ICOMOS, ICCROM
Δ' Εξάμηνο 30 ECTS · ~420 ώρες
Αποκαταστάσεις & Σύνθεση
  • ΠΛιθοξοϊκή IV — λιθανάγλυφα, πλαστικές κατασκευές
  • ΠΛιθοδομές ΙΙΙ — σταυροθόλια, προετοιμασία τελικού έργου
  • ΠΑποκαταστάσεις — παθολογία, τεχνικές επέμβασης
  • ΘΙστορία ΙΙ — Λαγκαδινή & Ζουπανιώτικη σχολή
  • ΘΟικοδομική ΙΙ · Στατική ΙΙΙ
Π Πρακτικά μαθήματα · 08:00–14:00 Θ Θεωρητικά μαθήματα · 16:00–20:00 (block teaching, επισκέπτες διδάσκοντες)
3ο
Έτος Πρακτικής Άσκησης (60 ECTS) — Συμμετοχή σε έργα αποκατάστασης υλικής κληρονομιάς με επιβλέποντα πιστοποιημένο μάστορα, κατά προτεραιότητα σε έργα Περιφερειών ή ευρωπαϊκής χρηματοδότησης. Ολοκληρώνεται με τελικό έργο: κατασκευή σταυροθολίου σε τοίχο τετράγωνης κάτοψης με πόρτα και παράθυρο.

Παράλληλα προβλέπονται microcredentials σε εξειδικεύσεις (π.χ. ξερολιθικές κατασκευές) και διαδικασία πιστοποίησης ήδη ενεργών μαστόρων χωρίς υποχρέωση φοίτησης.

Εκπαιδευτικά Εγχειρίδια

Προσχέδιο · υπό διαμόρφωση

Δέκα εκπαιδευτικά εγχειρίδια εκπονούνται ειδικά για τη Σχολή. Λειτουργούν ως κοινός πυρήνας γνώσης μεταξύ πρακτικής και θεωρίας, με κάθε μάθημα να αντλεί από ένα ή περισσότερα από αυτά.

  1. 01Η Μαστορική Τέχνη και η Μετάδοσή της — φιλοσοφία, γνωσιολογία, παιδαγωγική
  2. 02Νεότερη Ιστορία των Πέτρινων Κατασκευών στην Ελλάδα — μάστορες, μπουλούκια, εργογραφίες (Λαγκαδινή & Ζουπανιώτικη σχολή)
  3. 03Η Πέτρα ως Οικοδομικό Υλικό — πετρολογία, πετρογραφία, ιδιότητες, παθολογία υλικού
  4. 04Εργαλεία και Χρήσεις τους — παραδοσιακά σιδηρά εργαλεία, ιδιοκατασκευές, νέες τεχνολογίες (CNC, υδροκοπή, ρομποτική)
  5. 05Τα Μαθηματικά του Μάστορα — πρακτική γεωμετρία, στερεοτομία, χαράξεις, σημάδεμα
  6. 06Γενικές Αρχές Στατικής των Πέτρινων Κατασκευών — οφθαλμοστατική, αναλογική μοντελοποίηση, διαγράμματα δυνάμεων
  7. 07Ξερολιθιές — Ξηρολιθικές Κατασκευές — δόμηση, μορφολογία, ισορροπία φυσικού και πολιτιστικού τοπίου
  8. 08Λιθοδομές — Πέτρινες Κατασκευές — θεμέλια, τοιχοποιία, καμάρες, θόλοι, κονιάματα, πέτρα–ξύλο–σίδηρος
  9. 09Αποκαταστάσεις Παραδοσιακών και Ιστορικών Κατασκευών — παθολογία, τεχνικές επέμβασης, διεθνή πρότυπα (ICOMOS, ICCROM)
  10. 10Νέες Τεχνολογίες και Χρήσεις της Πέτρας σε Σύγχρονες Κατασκευές — σύγχρονη αρχιτεκτονική πρακτική, από τον Gaudí στον Zumthor

Ανακοινώσεις ίδρυσης της Σχολής

Δημόσιες ανακοινώσεις και άρθρα από θεσμικούς φορείς που πλαισιώνουν την πορεία ίδρυσης της Εθνικής Σχολής Πέτρας — από την πρώτη δημόσια εξαγγελία του Υπουργείου Πολιτισμού έως τις περιφερειακές ανακοινώσεις σύστασης των δύο τοπικών παραρτημάτων.

Υπουργείο Πολιτισμού
«Σχολή Πέτρας και Παραδοσιακών Μορφών Δόμησης» στα Λαγκάδια Γορτυνίας ιδρύει το ΥΠΠΟ
culture.gov.gr · Μάιος 2024 ↗
Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας
Ίδρυση Σχολής Πέτρας και Παραδοσιακών Μορφών Δόμησης στον Πεντάλοφο Κοζάνης
pdm.gov.gr · 2024 ↗
Περιφέρεια Πελοποννήσου
Σχολή Πέτρας και Παραδοσιακών Μορφών Δόμησης στα Λαγκάδια Γορτυνίας ιδρύει το ΥΠΠΟ σε συνεργασία με την Περιφέρεια Πελοποννήσου
ppel.gov.gr · 2024 ↗
Δήμος Γορτυνίας
Με επιτυχία η επιστημονική εσπερίδα «Σχολές για την Τέχνη της Πέτρας Σήμερα: Ιστορικές Καταβολές και Συνέχειες για το Μέλλον»
gortynia.gov.gr · Καλοκαίρι 2025 ↗

Στόχοι Βιώσιμης Ανάπτυξης

SDG 04Ποιοτική Εκπαίδευση
SDG 07Καθαρή Ενέργεια
SDG 08Αξιοπρεπής Εργασία
SDG 11Βιώσιμες Πόλεις & Κοινότητες
SDG 17Συνεργασίες για τους Στόχους

Το έργο μας ευθυγραμμίζεται με τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης (SDGs) των Ηνωμένων Εθνών — Ατζέντα 2030 — και εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο της Σύμβασης UNESCO για τη Διαφύλαξη της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς (2003).